Ἀνατρέπεται ἡ πατριαρχία;

   

Χατσεπσοὺτ ἢ Χατσεψούτ Ὑπῆρξε μία ἀπὸ τὶς τρεῖς γυναῖκες Φαραὼ μέσα σὲ 3.000 χρόνια αἰγυπτιακῆς ἱστορίας καὶ ἡ πρώτη ποὺ ἀνέλαβε τὴν πλήρη ἐξουσία.

Τοῦ Δημήτρη Ἀθ. Ἀλεξανδράκη

  

Ὁ ὁρισμός τῆς Πατριαρχίας 

  Ἡ ἐξέλιξη μᾶς ἒφερε τὴν ΑΙ {συντομογραφία τοῦ Artificial Intelligence (Ἀρτιφίσιαλ Ἰντέλιτζενς), ποὺ στὰ Ἑλληνικὰ μεταφράζεται ὡς Τεχνητὴ Νοημοσύνη}.  Σὲ συζήτηση λοιπόν μὲ τὴν ΑΙ  Gemini τῆς Google, γύρω ἀπό τὸ ζήτημα τῆς πατριαρχίας, συμφωνήσαμε στὸν παρακάτω ὁρισμό τῆς πατριαρχίας.

Πατριαρχία εἶναι ὁ θεσμὸς ποὺ ἀνάλογα τὴν περιοχὴ καὶ τὴν ἐθνολογικὴ σύσταση, διαμορφώνεται καὶ ἐκφράζεται μὲ ποικίλους τρόπους, καθορίζοντας τὴν κατανομὴ τῆς ἐξουσίας, τῶν προνομίων καὶ τῶν περιορισμῶν καθὼς καὶ τὴν θέση τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν γυναικῶν μέσα στοὺς διάφορους κοινωνικοὺς θεσμούς.

   Στὴν συζήτηση ἀνέφερα πὼς πολλές φορές στὴν ἱστορία, γυναῖκες ἀνέλαβαν τὴν ἐξουσία καὶ κυβέρνησαν ὁλόκληρες αὐτοκρατορίες χωρίς νὰ ἀλλάξουν τὸν θεσμό τῆς πατριαρχίας. Ἒθεσα λοιπόν στὴ ΑΙ τὴν ἐξῆς ἀναλογία: Πὼς ὃπως " ... οἱ γυναῖκες κληρονόμησαν τὴν ἐξουσία ἒτσι καὶ οἱ κοινωνίες κληρονομοῦν τὸ πατριαρχικό σύστημα τῆς περιοχῆς ποὺ κατοικοῦν." Ἡ σκέψη της ἒδωσε τὴν ἀκόλουθη ἀπάντηση: 

   " .... Πολὺ σωστά. Ἡ ἀναλογία ποὺ κάνεις εἶναι ἀπολύτως ἐπιτυχημένη καὶ περιγράφει μὲ ἀκρίβεια ἕνα κρίσιμο χαρακτηριστικὸ τοῦ τρόπου ποὺ λειτουργεῖ ἡ πατριαρχία:

Ὅπως οἱ βασίλισσες κληρονομοῦσαν ἕναν θρόνο μέσα σὲ ἕνα ἤδη ὑπάρχον δυναστικὸ σύστημα, ἔτσι καὶ οἱ κοινωνίες κληρονομοῦν τὸ πατριαρχικὸ σύστημα τῆς περιοχῆς στὴν ὁποία κατοικοῦν, ἢ τοῦ πολιτισμοῦ ἀπὸ τὸν ὁποῖο προέρχονται.

 Ἡ Πατριαρχία ὡς Κληρονομιὰ

Αὐτὸ σημαίνει ὅτι:

1. Δὲν ἐπιλέγεται, ἀλλὰ ἐνυπάρχει: Οἱ ἄνθρωποι δὲν «ψηφίζουν» νὰ ζήσουν σὲ πατριαρχικὴ κοινωνία. Γεννιοῦνται καὶ κοινωνικοποιοῦνται μέσα σὲ ἕνα ἤδη διαμορφωμένο πατριαρχικὸ πλαίσιο. Οἱ κανόνες, οἱ ἀξίες, οἱ ρόλοι καὶ οἱ προσδοκίες ποὺ καθορίζονται ἀπὸ τὴν πατριαρχία τοὺς μεταδίδονται ἀπὸ τοὺς γονεῖς, τὸ σχολείο, τὴ θρησκεία, τὰ μέσα μαζικῆς ἐνημέρωσης καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους κοινωνικοὺς θεσμούς.
2. Εἶναι Ἀποτελέσμα Ἱστορικῆς Διαμόρφωσης: Ἡ πατριαρχία δὲν προέκυψε ξαφνικά, ἀλλὰ διαμορφώθηκε μέσα ἀπὸ χιλιετίες ἱστορικῶν, κοινωνικῶν, οἰκονομικῶν καὶ πολιτισμικῶν διεργασιῶν, ὅπως συζητήσαμε (π.χ. Ἀγροτικὴ Ἐπανάσταση, πόλεμοι, ἀνάπτυξη ἰδιοκτησίας). Αὐτὴ ἡ μακρὰ ἱστορία ἔχει ἐνσωματώσει τὶς πατριαρχικὲς ἀρχὲς στὸν πυρήνα τῶν κοινωνικῶν δομῶν.
3. Εἶναι Δομικὴ καὶ Ὄχι Μόνο Ἀτομική: Ἡ «κληρονομιὰ» τῆς πατριαρχίας δὲν ἀφορᾶ ἁπλῶς τὶς ἀτομικὲς πεποιθήσεις τῶν ἀνθρώπων (ἂν καὶ τὶς ἐπηρεάζει βαθιά). Ἀφορᾶ τὶς δομὲς τῶν θεσμῶν ποὺ τοὺς περιβάλλουν. Ἀκόμη καὶ ἂν ἕνα ἄτομο δὲν πιστεύει στὴν ἀνδρικὴ κυριαρχία, θὰ λειτουργήσει μέσα σὲ θεσμοὺς (σχολείο, ἐργασία, κράτος) ποὺ ἔχουν διαμορφωθεῖ πατριαρχικά καὶ ποὺ συνεχίζουν, ἔστω καὶ ἀθέλητα, νὰ ἀναπαράγουν κάποιες ἀνισότητες.
4. Ἡ Ἀλλαγὴ εἶναι Ἀργὴ καὶ Δύσκολη: Ἀκριβῶς ἐπειδὴ εἶναι μία «κληρονομιὰ» ποὺ ἔχει διαποτίσει τοὺς πάντες θεσμούς, ἡ ἀλλαγὴ τῆς πατριαρχίας ἀπαιτεῖ κάτι περισσότερο ἀπὸ μεμονωμένες ἀλλαγὲς νόμων ἢ τὴ θέση γυναικῶν σὲ θέσεις ἐξουσίας. Ἀπαιτεῖ μία βαθιὰ κοινωνικὴ ἀναδιάρθρωση καὶ ἀμφισβήτηση τῶν βαθιὰ ριζωμένων πεποιθήσεων καὶ πρακτικῶν ποὺ τὴν συντηροῦν.

Ἡ ἀναλογία σου ὑπογραμμίζει πόσο δύσκολο εἶναι νὰ ἀπαλλαγεῖ κανεὶς ἀπὸ ἕνα σύστημα ποὺ δὲν τὸ ἐπέλεξε, ἀλλὰ τὸ βρῆκε ἤδη διαμορφωμένο καὶ στὸ ὁποῖο κοινωνικοποιήθηκε."

Θανάσιμος τραυματισμός!

 

Τοῦ Δημήτρη Ἀθ. Ἀλεξανδράκη

 

  Τὰ ἀπανωτά ἀνενδοίαστα κτυπήματα, ἀποδεικνύουν τὴν ἀδιαφορία τοῦ πολιτικοῦ συστήματος, γιὰ τὴν ἐπιβίωση τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας καὶ τῆς Ρωμιοσύνης εὐρύτερα. Ἀλλάζοντας συνεχῶς πλαίσια ἐκπαίδευσης, κάθε κυβέρνηση ὡς νεανίσκη ποὺ ἀλλάζει φορέματα πρίν βγεῖ στὸ νυφοπάζαρο, παρέσυρε ὃλη τὴν κοινωνία σὲ μιά βορβορώδη κατάσταση. Ἀνίκανοι οἱ πολιτικοί μας νὰ συσκεφθοῦν γιὰ τὴν ἑλληνική παιδεία, - ἃπαξ καὶ ἐπί ἓνα ἒτος μὲ ἐντατικές συσκέψεις -  ἀποφασίζουν ἐν μία νυκτί καθοριστικές ἀλλαγές. Παίζοντας κυριολεκτικά στὰ ζάρια τὸ γλωσσικό ζήτημα τὸ 1964, τὸ 1976, τὸ 1982, τὸ 1992, χωρίς νὰ ἀναφερθοῦμε σὲ ἐπιμέρους τροποποιήσεις, βιβλία κλπ. Πανηγύριζε τὸ πολιτικό σύστημα γιὰ δῆθεν ἀποχουντοποίηση, βοηθώντας ἒτσι καὶ τὴν ἀναρρίχηση "μερικῶς ἀναλφάβητων".

   Σχετικό ἂρθρο τοῦ Σπύρου Μοσκόβου στὴν Deutsche Welle φωτίζει μία ἐπιπλέον πτυχή τοῦ ζητήματος! Τονίζεται πὼς «Γιὰ πολλούς ἡ δημοτική ἒχει ταυτιστεῖ μὲ τὴ δημοκρατία καὶ ἡ  καθαρεύουσα μὲ τὴ χούντα.» καὶ πὼς «Πρόκειται γιὰ μιὰ αὐθαίρετη ὑπόθεση ποὺ δὲν διαθέτει ἱστορικὸ ὑπόβαθρο.»

   Πράγματι εἶναι αὐθαίρετη ὑπόθεση, διότι ὁ δικτάτορας Μεταξάς τὸ 1938 ἀνέθεσε, σὲ ἐπιτροπὴ γλωσσολόγων, φιλολόγων καὶ λογοτεχνῶν μὲ πρόεδρο τὸν Μανόλη Τριανταφυλλίδη, τὴ συγγραφὴ Γραμματικῆς τῆς κοινῆς δημοτικῆς γλώσσας (χωρὶς ἀρχαϊσμοὺς καὶ ἰδιωτισμοὺς (χυδαῖα ἰδιώματα).

Ἡ “Γραμματικὴ τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσας” τοῦ Ἀχιλλέα Τζάρτζανου πρωτοεκδόθηκε τὸ 1931 ἀπὸ τὸν ΟΕΣΒ (Οργανισμός Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων).

   Ἀπό τὴν ἂλλη θεωρήθηκε ὡς φασιστικός λόγος, ἡ ἐκφορά τοῦ λόγου ἀπό τὸν δικτάτορα Παπαδόπουλο, σάν νὰ ἦταν τὸ ὗφος του, ἡ ἲδια ἡ καθαρεύουσα! Ἒτσι ἡ καθαρεύουσα ἒπρεπε νὰ φύγει ἀπό τὴν ζωή μας γιὰ νὰ μήν μᾶς θυμίζει τὸν δικτάτορα. Πράγματι πολλοί ἒπεσαν στὴν παγίδα τότε (1975 - 1976) - μετά τὴν πτώση τῆς χούντας – μὲ μερικοὺς νὰ πιστεύουν ἀκόμη, πῶς μὲ τὴν δημοτική πᾶμε γρήγορα στὸν ἐκδημοκρατισμό.

   Δέν σκέφτηκε κανείς τους, πὼς ἡ ἁπλή καθαρεύουσα*  ποὺ διδάσκονταν ἒως τὸ 1976, ἦταν σύνδεσμος ἀνάμεσα στοὺς σημερινούς καὶ στοὺς ἀρχαίους Ἑλληνες. Οὒτε ὑπολόγισαν τὸν ἀγῶνα ἑνός ἑκάστου γιὰ τὴν ἐκμάθησή της. Ἀφοῦ καταργήθηκε ἡ ἁπλή  καθαρεύουσα τὸ 1976 ἀπό τὴν ΝΔ, τὸ πολυτονικό τὸ 1982 ἀπό τὸ ΠΑΣΟΚ, ἒκριναν πὼς ἒπρεπε νὰ γίνει ἐπανεισαγωγή τῆς διδασκαλίας τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν ἀπό τὸ πρωτότυπο στὴν Α' Γυμνασίου. Πράγμα ποὺ πραγματοποιήθηκε το 1992.

   Ὃμως τὸ χάσμα δέν γεφυρώθηκε καὶ πολλά αἰωροῦνται καὶ διακυβεύονται στὸ κενό. Ὃπως ἡ μουσικότητα τῆς γλώσσης μὲ τὴν ἒλλειψη τοῦ πολυτονισμοῦ, ἡ ἑνότητα τῆς γλώσσης μὲ τὴν ἐπισημοποίηση τοῦ γλωσσικοῦ δυϊσμοῦ, ἡ ἱκανότητα κατανόησης πρόσφατων κειμένων ἀκόμη καὶ στὴν ἁπλή καθαρεύουσα ἀλλά κυρίως ἡ ἀναγκαιότητα τῆς ὓπαρξής της.

Ἡ “Γραμματικὴ τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσας” τοῦ Ἀχιλλέα Τζάρτζανου ἀπόσπασμα.

   Εἲχαμε τὸ πρόβλημα μὲ τὶς τοπικές διαλέκτους, ὃπως καθαρά μᾶς τὸ παρουσίασε στὸ θεατρικό του ἒργο «Η ΒΑΒΥΛΩΝΙΑ», ὁ Δημήτριος Βυζάντιος τὸ 1836 καὶ ἀντί νὰ κρατήσουμε τὴν ἁπλή καθαρεύουσα, συνισταμένη ἀνάμεσα στὴν ἀρχαία καὶ στὴν καθομιλουμένη μὲ τὶς ποικίλες ἐκφορές της, ὃπως ἰδιώματα, διαλέκτους, κοινωνιολέκτους κλπ. ἀποκλίναμε περισσότερο ἀπό αὐτὴν τὴν ἰκανοποιητική λύση. Μὲ τὴν ἒντονη καὶ ταχεία ἒλευση τῆς παγκοσμιοποίησης μάλιστα, πολλοί ἒδωσαν προτεραιότητα στὴν Ἀγγλική γλώσσα, ἀφήνοντας νὰ εἰσρεύσουν πολλές λέξεις στὴν καθημερινότητά μας. Ἒτσι ἒχουμε ἀπό τὴ μιά τὰ ἀρχαῖα πολυτονισμένα καὶ ἀπό τὴν ἂλλη τὴ δημοτική  ὡς νεοφυησόμενη γλώσσα χωρίς ἀντιστάσεις σὲ ξενισμοὺς, ἀτονική καὶ χωρίς «χρῶμα».

   Τώρα ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ συνειδητοποιήσουμε εἶναι, πὼς οἱ ἁπλοί ἂνθρωποι τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας ποτέ - καὶ πρίν ἀλλά καὶ σήμερα - δέν εἶπαν πῶς δέν χρειάζεται ἡ γνώση τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας καὶ τῶν ἂλλων μαθημάτων. Θυμᾶμαι τοὺς γονεῖς καὶ τοὺς μεγαλυτέρους μας νὰ μᾶς παραινοῦν «νὰ μάθετε γράμματα». Πράγμα ποὺ σήμαινε νὰ ἐπικεντρωθοῦμε στὰ μαθήματά μας, στὴν ὑπάρχουσα γνώση ποὺ ἦταν καὶ τὰ θεμέλια τῆς ἐξέλιξής μας ὡς ἂτομα.

   Εἶναι πλέον σαφές!

Τὰ πολιτικά συστήματα δέν καθορίζονται οὒτε ἐξαρτῶνται ἀπό τὴν γλῶσσα ἑνός λαοῦ, ἀλλά ἀπό τὶς προθέσεις καὶ τὰ ἒργα τῶν κυβερνώντων.

* Ἡ ἁπλὴ καθαρεύουσα ἦταν μία ἐνδιάμεση μορφὴ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ποὺ δημιουργήθηκε ὡς συμβιβαστικὴ λύση στὸ λεγόμενο "γλωσσικὸ ζήτημα" ποὺ ταλάνιζε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν ἵδρυση τοῦ κράτους μέχρι τὰ τέλη τοῦ 20οῦ αἰώνα.

   Σὲ ἀντιδιαστολὴ μὲ τὴν αὐστηρή καθαρεύουσα (ἢ ἀρχαΐζουσα ὃπως τὴν ὀνόμαζαν), ἡ ὁποία ἒτεινε περισσότερο προς τὴν ἀρχαία ἑλληνική, ἀπορρίπτοντας λέξεις καὶ συντακτικὲς δομὲς τῆς ὁμιλούμενης γλώσσας, ἡ ἁπλὴ καθαρεύουσα ἦταν προσιτή καὶ πιὸ κοντὰ στὴ ζωντανὴ γλώσσα, χωρὶς ὅμως νὰ συγχέεται  μὲ τὴ δημοτική.

   Πολλοί θεώρησαν πὼς ἡ ἁπλή καθαρεύουσα, ἐμπόδιζε τὴν ἐπικοινωνία τοῦ πολίτη μὲ τὶς δημόσιες ὑπηρεσίας. Αὐτό θὰ μποροῦσε νὰ ξεπεραστεῖ μὲ τὴν ἐντολή, νὰ γίνονται δεκτά τὰ αἰτήματα τῶν πολιτῶν ἀνεξάρτητα ἀπό τὸ ἂν ἦταν γραμμένα στὴν δημοτική ἢ στὴν καθαρεύουσα καὶ οἱ ὑπάλληλοι νὰ βοηθοῦσαν σὲ αὐτήν τὴν ἐπικοινωνία χωρίς νὰ θεωροῦν τὸν θέση τους στὸ δημόσιο ἰδιοκτησία.

Οὐδόλως δόλος; Ἀνευθυνοϋπεύθυνοι!

Τοῦ Δημήτρη Ἀθ. Ἀλεξανδράκη

  «Κακούργημα θὰ πεῖ ὃτι ὑπάρχει δόλος», ἀποφάνθηκε ἡ κυρία Μπακογιάννη τῆς οἰκογενείας Μητσοτάκη. Προανήγγειλε τὴν νέα ἐπιστήμη. Φεῦ! «Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ»!

  Ἀμέσως γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Ὃταν κάποιος μὲ δόλο ἀποσπᾷ 4 εὐρώ, πράττει κακούργημα;  Ἡ νομικὴ κατάταξη μίας πράξης ὡς κακουργήματος ἢ πλημμελήματος καθορίζεται ἀπὸ τὴν φύση τῆς πράξης καὶ ὂχι ἀπό τὴν ὕπαρξη δόλου. Μία μικρὴ κλοπὴ, ἀκόμα καὶ μὲ δόλο, συνήθως δὲν ἀποτελεῖ κακούργημα.

  Στὴν ὑπόθεση τῶν Τεμπῶν, εἶτε ὑπάρχει δόλος, εἶτε δέν ὑπάρχει δόλος, ἒχουμε θανάτους! Μπορεῖ ἡ ὕπαρξη ἢ μὴ δόλου νὰ εἶναι ἕνα σημαντικὸ νομικὸ κριτήριο γιὰ τὴν ἀπόδοση εὐθύνης καὶ τὸν καθορισμὸ τῆς ποινῆς, ἀλλὰ ὄχι ὁ μοναδικός παράγοντας γιὰ τὸν χαρακτηρισμὸ μίας πράξης ὡς κακουργήματος.

  Ἂν οἱ εὐθύνες τῆς διακυβέρνησης τῆς χώρας, μποροῦν νὰ κρυφτοῦν πίσω ἀπό δικαιολογίες τοῦ τύπου, δέν εἶχα δόλο, δέν γνώριζα κλπ τότε ὁ κάθε πολίτης  μπορεῖ νὰ κάνει τὸν πρωθυπουργό, τὸν ὑπουργό κλπ νὰ κυβερνήσει τὴν χώρα. Αὐτή ἡ μεγάλη εὐθύνη ἀδρανοποιεῖ ἲσως πολλούς ἀπό ἐμᾶς νὰ καταλάβουμε θέσεις εὐθύνης.  Ἡ κατανόηση ὃμως τῆς σοβαρότητας τοῦ ἒργου τῆς διακυβέρνησης ἀπό ἐμᾶς, δέν σημαίνει πὼς ἀφήνουμε στὸ πολιτικό σύστημα, ἐλεύθερο τὸ πεδίο νὰ κάνει ὃτι θέλει.

  Θὰ δεχτοῦμε μιά τέτοια  κακότροπη γνώμη περί δῆθεν ἀμελείας; Ἐνῶ «Εἶναι ἕνα πολλαπλὸ ἔγκλημα» - Ἐνῶ «Ὑπῆρξε μία «πλημμύρα» ἐγγράφων καὶ προειδοποιήσεων γιὰ τὴν ἀσφάλεια τῶν τρένων. Τί ἔκαναν αὐτοὶ ποὺ ἐνημερώθηκαν; Ἡ Ἐθνικὴ Ἀρχὴ Διαφάνειας εἶχε ἐνημερώσει λεπτομερῶς τὴν ἡγεσία τοῦ Ὑπουργείου Μεταφορῶν, μὲ ἐκτενῆ ἔκθεση, στὴν ὁποία ἀναφέρονταν τεράστιες εὐθύνες γιὰ τὴν πρόοδο ἐργασιῶν ἀσφαλείας στὸν σιδηρόδρομο.» ὃπως ἀναφέρεται ἐδῶ ἀπό τὸ Militaire.gr

  Οὐδόλως δόλος;  Τόσα χρόνια βολεύτηκε τὸ πολιτικό σύστημα μὲ τὴν βουλευτική ἀσυλία καὶ τώρα ποὺ ἒφτασε ὁ κόμπος στὸ χτένι μᾶς λέει ἡ κυρία Μητσοτάκη πὼς δέν ὑπάρχει δόλος;

 Προφανῶς μᾶς "δουλεύει" καὶ ἐν προκειμένῳ, ἂν δέν χρειάζονται οἱ γνῶστες τῆς νομικῆς ἐπιστήμης νὰ τοὺς ἀπολύσουμε καὶ νὰ ἀρκεστοῦμε στοὺς παντογνῶστες "πολιτικοὺς" μας!